hagiografia
Święty Andrzej Apostoł — biografia, kult i znaczenie
Święty Andrzej — Apostoł, brat Piotra. Patron Szkocji i Rosji. Ukrzyżowany na krzyżu w kształcie X (Crux Decussata).
Andrzej był rybakiem z Betsaidy, bratem Szymona Piotra. Jako uczeń Jana Chrzciciela usłyszał jego słowa "Oto Baranek Boży" i poszedł za Jezusem — był więc pierwszym powołanym apostołem (stąd przydomek "Protokletos"). Przyprowadził też do Jezusa swego brata Piotra.
Głosił Ewangelię w Małej Azji, Grecji i Macedonii. Poniósł śmierć męczeńską w Patras w Grecji ok. 60 r. n.e. — ukrzyżowany na krzyżu w kształcie X (dziś zwanym Crux Sancti Andreae lub Saltire). Według tradycji prosił, by nie krzyżować go na zwykłym krzyżu, bo nie jest godny umierać tak jak jego Pan.
Jest patronem Szkocji (jego krzyż X widnieje na fladze Szkocji i Unii Europejskiej), Rosji i Ukrainy. W Polsce popularność zawdzięcza wróżbom andrzejkowym odprawianym w noc 29/30 listopada.