Historia lekcji religii w Polsce
Przed II wojną światową religia była naturalnym przedmiotem szkolnym w Polsce. II Rzeczpospolita (1918-1939) traktowała wychowanie religijne jako integralną część edukacji. Po 1945 roku komuniści stopniowo usuwali religię ze szkół - proces zakończył się w 1961 roku całkowitym wypchnięciem jej do przykościelnych "punktów katechetycznych."
W sierpniu 1990 roku, po transformacji demokratycznej, Minister Edukacji wprowadził religię z powrotem do szkół - bez ustawy sejmowej, rozporządzeniem. Decyzja wywołała kontrowersje i debatę trwającą do dziś.
Konkordat 1993 i status prawny
Art. 12 Konkordatu (1993) stanowi: "Szkoły publiczne (...) organizują zgodnie z wolą zainteresowanych naukę religii w ramach planu zajęć szkolnych." Religia stała się formalnie przedmiotem szkolnym z oceną, wliczaną (po 2007 roku) do średniej ocen.
System jest dobrowolny - rodzic lub pełnoletni uczeń wybiera, czy uczęszczać na religię (lub etykę). W praktyce zdecydowana większość uczniów zapisywała się na religię - choć odsetek ten spada.
Debata o religii w szkołach
Debata o religii w szkołach jest elementem szerszego sporu o rolę Kościoła w polskim życiu publicznym. Zwolennicy: religia jest integralną częścią dziedzictwa kulturowego Polski, Kościół ma prawo do formacji dzieci ochrzczonych, lekcje religii uczą wartości. Przeciwnicy: szkoła publiczna powinna być neutralna światopoglądowo, religia powinna być w kościołach, a nie w szkołach.
- Finanse: katecheci są opłacani przez budżet państwa (ok. 400 mln zł rocznie)
- Ocena: religia wliczana do średniej od 2007 roku
- Alternatywa: etyka (mało popularna z powodu braku nauczycieli)
- Trend: spadek liczby uczniów na religii w ostatnich latach
Jakość katechezy
Skuteczność szkolnej katechezy jest przedmiotem dyskusji nawet wśród katolickich pedagogów. Lekcja religii w szkole z 30-osobową klasą, gdzie nie wszyscy wierzą, ma inne możliwości niż katecheza parafialna dla chętnych. Katecheci borykają się z wyzwaniem - jak prowadzić lekcję, by była formacją wiary, a nie tylko informacją o religii. Poszukiwanie lepszych metod katechetycznych jest trwającym procesem.