Tradycja postu w Kościele
Post jest jedną z najstarszych praktyk religijnych ludzkości. W Kościele katolickim jego korzenie sięgają samego Chrystusa, który pościł przez czterdzieści dni na pustyni (Mt 4,2) i nauczał o poście jako naturalnej praktyce ucznia (Mt 6,16-18). Apostołowie pościli regularnie, a pierwsze gminy chrześcijańskie ustaliły dni postne - środę i piątek - jako pamiątkę zdrady i śmierci Pana.
Przez wieki Kościół rozwijał i precyzował regulamin postu. Sobór Watykański II i późniejsze dokumenty uproszczone przepisy, zachowując istotę tej praktyki ascetycznej.
Obowiązujące przepisy Kościoła w Polsce
Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (kan. 1249-1253) i normami Episkopatu Polski, obowiązują dwie formy wyrzeczenia:
Post ścisły obowiązuje w Środę Popielcową i Wielki Piątek. Polega na spożyciu tylko jednego posiłku do syta i dwóch niepełnych posiłków (które razem nie dorównują jednemu pełnemu). Obowiązuje osoby od 18. do 60. roku życia, z wyjątkiem chorych, kobiet ciężarnych i karmiących.
Wstrzemięźliwość od mięsa obowiązuje we wszystkie piątki całego roku oraz w Środę Popielcową i Wielki Piątek. Dotyczy wszystkich katolików, którzy ukończyli 14. rok życia. W piątki poza Wielkim Postem Konferencja Episkopatu Polski dopuszcza zastąpienie wstrzemięźliwości innym uczynkiem pokutnym.
Duchowy sens postu
Post nie jest zwykłą dietą ani środkiem ascetycznego samoudręczenia. Jego sens jest teologiczny i duchowy. Po pierwsze, post jest wyrazem skruchy - uznania własnej grzeszności i pragnienia nawrócenia. Po drugie, jest ćwiczeniem wolności - dowodem, że nie jesteśmy niewolnikami własnych potrzeb i pożądań.
Święty Jan Chryzostom pisał: "Post jest pokarmem duszy, korzeniem czystości, nasionkiem cnoty, siłą wielu modlitw." Post osłabia władzę zmysłów nad rozumem, oczyszcza umysł i otwiera serce na działanie Bożej łaski. Tradycja łączy post z modlitwą i jałmużną jako trzy filary życia chrześcijańskiego (por. Mt 6,1-18).
Praktyczne wskazówki dotyczące postu
Jak pościć mądrze? Ojcowie duchowi radzą zaczynać od małych kroków. Dla początkujących dobrym początkiem jest wstrzemięźliwość od jednego posiłku w tygodniu lub rezygnacja z konkretnej przyjemności - słodyczy, alkoholu, internetu.
- Zacznij od piątkowej wstrzemięźliwości od mięsa
- Dodaj modlitwę i dobre uczynki jako towarzyszenie postu
- Unikaj eksponowania swojego postu przed innymi
- W razie wątpliwości zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem i spowiednikiem
- Post ze złości lub urazy nie ma wartości duchowej
Post a zdrowie
Współczesna nauka potwierdziła wiele korzyści zdrowotnych umiarkowanego postu - poprawa metabolizmu, oczyszczenie organizmu, wzmocnienie odporności. Jednak Kościół jasno naucza, że post jest środkiem, nie celem. Cel to miłość Boga i bliźniego. Osoby chore, starsze, kobiety ciężarne i karmiące są zwolnione z obowiązku postu - ich "post" to cierpliwe znoszenie własnej słabości.