Czym jest dogmat o Niepokalanym Poczeciu?
Niepokalane Poczecie Najswietszej Maryi Panny to jeden z najwazniejszych dogmatow maryjnych Kosciola katolickiego. Ogłoszony przez papieza Piusa IX w dniu 8 grudnia 1854 roku w bulli Ineffabilis Deus, dogmat ten stwierdza, ze Maryja - od pierwszej chwili swego poczecia - moca szczegolnej laski i przywileju Bozego oraz ze wzgledu na przewidziane zaslugi Jezusa Chrystusa - byla zachowana wolna od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego.
Warto podkreslic, ze dogmat nie dotyczy poczecia Jezusa Chrystusa (to jest tresc Bozego Narodzenia), lecz poczecia samej Maryi przez jej rodzicow, swietych Joachima i Anny. Maryja poczeta w sposob naturalny, jednak w tym momencie zachowana od zmazy grzechu pierworodnego - to serce tego przywileju.
Uroczystosc ta jest w Polsce dniem wolnym od pracy i nalezy do grupy najwazniejszych swiat maryjnych roku liturgicznego. W wielu parafiach jest to dzien szczegolnych uroczystosci, procesji i odnowienia konsekracji Maryi.
Biblijna i teologiczna podstawa dogmatu
Podstawa biblijna dogmatu jest przede wszystkim pozdrowienie aniola Gabriela: Raduj sie, laski pelna, Pan z Toba (Łk 1,28). Słowo pelna laski (gr. kecharitoméne) wskazuje na stan permanentnego, pelnego obdarowania laska - bez skazy i bez defektu grzechu.
Tradycja teologiczna Kosciola wskazuje tez na protoewangelie z Ksiegi Rodzaju (Rdz 3,15): Wprowadzam nieprzyjazen miedzy ciebie i niewiaste. Ta niewiasta, utozsarniana przez Ojcow Kosciola z Maryja, jest postawiona w calkowitej opozycji do szatana - co oznacza, ze nie moze byc pod jego wladza przez grzech pierworodny.
Wielcy teolodzy, jak Jan Duns Szkot, rozwijali tzw. argument odkupienia uprzedzajacego (łac. redemptio praereservativa): Chrystus, jako doskonaly Odkupiciel, mogl zbawic czlowieka nie tylko wybawiajac go z grzechu, ale takze zachowujac go przed grzechem - i wlasnie tego dokonal wzgledem swojej Matki.
Historia kultu i objawien maryjnych
Kult Niepokalanego Poczecia rozwijal sie stopniowo przez wieki. Juz w VIII wieku na Wschodzie obchodzono swieto poczecia Maryi. Na Zachodzie uroczyste obchody pojawiły sie w XII wieku, choc przez dlugi czas toczyl sie spor teologiczny - miedzy dominikanami (wiernymi szkole Tomasza z Akwinu) a franciszkanami (bronaicymi przywileju). Sobor Trydencki wykluczyl Marye z dekretu o grzechu pierworodnym, przygotowujac grunt pod definicje dogmatyczna.
Szczegolne znaczenie dla tego swieta maja objawienia w Lourdes (1858 rok): zaledwie cztery lata po ogłoszeniu dogmatu, Maryja ukazala sie Bernadecie Soubirous i na pytanie o swoje imie odpowiedziala: Jestem Niepokalane Poczecie. Kosciol uznal to za potwierdzenie dogmatu.
- 1854 - ogłoszenie dogmatu przez Piusa IX (Ineffabilis Deus)
- 1858 - objawienia w Lourdes, Maryja objawia sie jako Niepokalane Poczecie
- 1904 - Pius X poszerza odpusty zwiazane z tym swietem
- 1950 - Pius XII ogłasza dogmat o Wniebowziecia, dopelniajac obraz maryjnych przywilejow
Jak obchodzic uroczystosc 8 grudnia?
Uroczystosc Niepokalanego Poczecia jest dla katolikow dniem radosci i wdziecznosci za dar Bozej laski. Tradycja Kosciola zaleca:
- Uczestnictwo we Mszy Swietej - to obowiazek wiernych w dniu uroczystosci (podobnie jak w niedziele)
- Odmawianie rozanca - zwlaszcza tajemnic radosnych, ktore bezposrednio odnosza sie do Maryi
- Nowenna do Niepokalanej - 9-dniowe przygotowanie modlitewne przed uroczystoscia
- Akt poswiecenia sie Maryi - odnowienie zawierzenia swojego zycia Niepokalanej
W Polsce szczegolnie uroczsycie obchodzone jest to swieto w sanktuariach maryjnych: w Czestochowie, Licheniu, Fatimie Polskiej w Zakopanem oraz w Niepokalanowie - klasztorze zalozonymi przez swietego Maksymiliana Marie Kolbego, gorliwego czciciela Niepokalanej.
Niepokalane Poczecie a Immaculata - Rycerstwo Niepokalanej
Swietemu Maksymilianowi Marii Kolbemu zawdzieczamy szczegolna forme kultu Niepokalanej - Rycerstwo Niepokalanej (Militia Immaculatae), zalozone w 1917 roku. Ideal Kolbego: calkowite zawierzenie siebie Maryi Niepokalanej jako narzedziu Bozego milosierdzia, byl realizowany przez miliony wiernych na calym swiecie.
Modlitwa Rycerstwa: O Maryjo bez grzechu pierworodnego poczeta, modl sie za nami, ktorzy sie do Ciebie uciekamy - stala sie jedna z najczesciej odmawianych modlitw maryjnych w Polsce i na swiecie.
Uroczystosc 8 grudnia przypomina nam, ze laska Boza jest silniejsza od grzechu, ze zbawienie Boze moze uprzedzic i zachowac czlowieka - i ze Maryja, wolna od grzechu pierworodnego, jest doskonalym wzorem czlowieka zyjacego w pelnej komunii z Bogiem.