Sakrament namaszczenia chorych - podstawa biblijna i historia
Namaszczenie chorych opiera sie na wyraznym nakazie Nowego Testamentu. List swietego Jakuba stwierdza: Choruje ktos wsrod was? Niech sprowadzi kaplanow Kosciola i niech sie modla nad nim, namaszczajac go olejem w imie Pana. A modlitwa plynaca z wiary wybawi chorego i Pan go poddzwignie, a jezeli by popelnil grzechy, beda mu odpuszczone (Jk 5,14-15). To najwazniejsze swiadectwo biblijne ustanowienia tego sakramentu.
Juz w Ewangeliach czytamy, ze apostolowie namaszczali chorych olejem (Mk 6,13). Praktyka namaszczenia jest wiec zakorzeniona w misji samego Jezusa, ktory uzdrawial chorych jako znak nadchodzacego Krolestwa Bozego.
Przez wieki sakrament ten byl niekiedy rezerwowany wylacznie dla umierajacych i byl udzielany jako ostatnie namaszczenie przed smiercia. Sobor Watykanski II przywrocil pierwotniejsze rozumienie: jest to sakrament chorych - przeznaczony dla kazdego, kto znajduje sie w stanie powaznej choroby, operacji, starosci czy powaznego zagrozenia zycia.
Kto moze i powinien przyjac namaszczenie chorych?
Prawo kanoniczne (kan. 1004) precyzuje, ze namaszczenie chorych moga i powinni przyjmowac:
- Chrzescijanie znajdujacy sie w powaznej chorobie lub zagrozeniu zycia
- Osoby w podeszlym wieku, nawet bez konkretnej choroby
- Dzieci, ktore osiagnely wiek rozumu i moga skorzystac z pocieszenia sakramentu
- Osoby przed powazna operacja
- Osoby z powaznych chorobami psychicznymi, o ile maja intencje sakramentu
Sakrament nie jest przeznaczony wylacznie dla umierajacych. Mozna go przyjmowac wielokrotnie - za kazdym razem, gdy nadarza sie stosowna okazja (nowa powazna choroba, powrot choroby, pogorszenie stanu). Wiernych nalezy zachecac, by prosili o ten sakrament z odpowiednim wyprzedzeniem - nie czekajac do ostatnich chwil zycia.
Obrzed namaszczenia chorych - jak wyglada?
Sakrament sprawuje kaplan (prezbiter lub biskup) - diakoni ani swieccy nie moga go udzielac. Istotnym elementem sakramentu jest:
- Modlitwa wiary - kaplan wraz z obecnymi modli sie za chorego
- Włozenie rak - gest przekazania Ducha Swietego i blogosławienstwa
- Namaszczenie olejem - kaplan namaszcza czolo i dlonie chorego olejem chorych (poswieconym przez biskupa w Wielki Czwartek podczas Mszy Krzyma). Podczas namaszczenia wypowiada słowa sakramentu.
Jesli sytuacja jest nagla (np. wypadek drogowy, nagle pogorszenie stanu), kaplan moze skrocic obrzed do samego namaszczenia z formula sakramentalna. Kosciol przewiduje tez mozliwosc wspolnotowego udzielania tego sakramentu - np. podczas Mszy Swietej dla chorych.
Skutki sakramentu namaszczenia chorych
Katechizm (KKK 1532) wymienia nastepujace laski sakramentu namaszczenia chorych:
- Zjednoczenie chorego z Chrystusem cierpiaceym - cierpienie chorego nabiera sensu i wartosci odkupczej
- Umocnienie, pokoj i odwaga - duchowe wsparcie w trudzie choroby
- Odpuszczenie grzechow - jezeli chory nie mogl skorzystac z sakramentu pokuty
- Uzdrowienie ciala - jesli to sluzy dobru zbawienia duszy (choc nie jest to efekt automatyczny)
- Przygotowanie do przejscia do zycia wiecznego - ostatnie namaszczenie przed smiercia, uzupelniajace chrzest i bierzmowanie
Teologia tego sakramentu nie obiecuje cudownego uzdrowienia fizycznego - choc takie przypadki sa znane i mozliwe. Jego istota jest uzdrowienie duchowe: przywrocenie pokoju, pojednanie z Bogiem, przygotowanie na kazdy scenariusz - czy to powrot do zdrowia, czy przejscie do wiecznosci.
Namaszczenie chorych a Wiatyk i ostatnie sakramenty
Gdy ktos jest bliski smierci, Kosciol oferuje ostatnie sakramenty (zwane Sacramentum Exeuntium): spowiedz, namaszczenie chorych i Wiatyk - ostatnia Komunia Swieta przyjmowana na droge do wiecznosci. Samo słowo Wiatyk pochodzi z laciny i oznacza pozywienie na droge.
Te trzy sakramenty razem stanowia piekna calosc: chory pojednany z Bogiem przez spowiedz, umocniony przez namaszczenie i nakarmiony Cialem Chrystusa - wchodzi w misterium smierci nie sam, lecz z Chrystusem, ktory juz zmartwychwstal. To jest serce chrzescijanskiego rozumienia smierci: nie koniec, lecz przejscie.