Historia mszy trydenckiej
Msza trydencka (od Soboru Trydenckiego) to liturgia eucharystyczna skodyfikowana przez papieża Piusa V w Mszale z 1570 roku. Liturgia ta sięga korzeniami V-VII wieku - reformy Grzegorza Wielkiego i wcześniejsze warstwy liturgii rzymskiej. Przez 400 lat była jedyną oficjalną Mszą obrządku łacińskiego.
Po Soborze Watykańskim II papież Paweł VI wprowadził nowy Mszał (1969) - Novus Ordo Missae - w językach narodowych, z ołtarzem zwróconym do ludu. Stary ryt był w praktyce zakazany, choć formalnie nie zniesiony.
Summorum Pontificum Benedykta XVI (2007)
7 lipca 2007 roku papież Benedykt XVI wydał motu proprio "Summorum Pontificum", przywracając szerokie prawa do celebracji dawnego rytu. Każdy kapłan mógł odtąd prywatnie celebrować starą Mszę bez specjalnego zezwolenia. Wierni mający "trwałe przywiązanie" do dawnej liturgii mieli prawo do regularnych celebracji.
Benedykt podkreślał: "To, co poprzednie pokolenia uważały za święte, nie może być nagle zakazane lub szkodliwe." Oba ryty - nowy i stary - są wyrazem jednej wiary.
Traditionis Custodes Franciszka (2021)
W lipcu 2021 roku papież Franciszek wydał motu proprio "Traditionis Custodes", znacznie ograniczając liberalizację Benedykta. Wymagał odtąd, by grupy przywiązane do dawnego rytu nie odrzucały postanowień Soboru Watykańskiego II i miały zgodę lokalnego biskupa na celebracje. Ograniczenie wywołało spore napięcia.
Charakterystyka dawnej liturgii
Cechy wyróżniające Mszę trydencką: łacina jako język liturgii, kapłan celebrujący Ad Orientem (zwrócony ku ołtarzowi, w tym samym kierunku co lud), cicha modlitwa Canon (kanon cichy), komunia na klęcząco i na język, liczne klęknięcia i ukłony, bogata symbolika gestów i czynności.
Zwolennicy dawnego rytu cenią jego ciągłość z tradycją, powagę i kontemplacyjny charakter. Wielu młodych Polaków odkrywa dawną liturgię i uważa ją za głębiej zakorzenioną w tradycji Kościoła.