Komunia pod dwiema postaciami - historia i podstawy
We wczesnym Kosciele chrzescijanie powszechnie przyjmowali Komunia pod dwiema postaciami - chleba i wina. Praktyka ta odpowiada słowom Jezusa z Ostatniej Wieczerzy: Bierzcie i jedzcie [...] Bierzcie i pijcie z niego wszyscy (Mt 26,26-27). Ewangelia Jana zawiera słynny dialog eucharystyczny: Jezeli nie bedziecie spozywali Ciala Syna Czlowieczego ani pili Krwi Jego, nie bedziecie mieli zycia w sobie (J 6,53).
W sredniowieczu - ok. XII-XIII w. - w Kosciele zachodnim zaprzestano podawac kielich wiernym. Przyczyny byly praktyczne: troska o reverencje (wino moglo kapac), obawy higieniczne, logistyka duzych zgromadzen. Komunia pod jedna postacia (chleba) stala sie norma dla laikatu przez kilka stuleci, az do Soboru Watykaniskiego II.
Sobor Watykanski II (1962-1965) przywrocil mozliwosc udzielania Komunii pod dwiema postaciami - jako bardziej pelny znak uczty eucharystycznej. Kolejne decyzje Stolicy Apostolskiej stopniowo rozszerzaly te praktyke, pozostawiajac konferencjom biskupow decyzje o jej wprowadzeniu w swoich krajach.
Nauka Kosciola - Chrystus caly w kazdej postaci
Fundamentalna zasada teologiczna brzmi: Chrystus jest w pelni i calkowicie obecny pod kazda postacia eucharystyczna - zarowno pod postacia chleba, jak i pod postacia wina. Katechizm (KKK 1377) wyraza to jednoznacznie: przyjmujac Komunia pod jedna postacia, nie brakuje wiernym niczego - otrzymuja pelnie Chrystusa.
Wazne rozroznienie: to nie ilosc postaci decyduje o pelnosci przyjecia Chrystusa. Komunia pod obiema postaciami jest bogatszym znakiem liturgicznym, ale nie pelniejszym przyjęciem Chrystusa - On jest caly i w chlebie, i w winie.
Sobor Trydencki (XVI w.) wprost zdefiniował, ze laikat nie jest pozbawiony zadnej laski potrzebnej do zbawienia, przyjmujac Komunia tylko pod postacia chleba. Ta nauka chroni wiernych przed falszyeym przekonaniem, ze Komunia pod jedna postacia jest niepelna lub nieprawdziwa.
Kiedy i jak udzielana jest Komunia pod dwiema postaciami?
W Polsce Komunia pod dwiema postaciami jest dopuszczona przez Konferencje Episkopatu Polski i moze byc udzielana przy pewnych okolicznosciach, m.in.:
- Podczas Mszy slubnych - nozoenzcy
- W czasie Mszy Krzyma i innych Mszy biskupich
- Podczas Mszy sprawowanych przez male wspolnoty
- Na rekolekcjach i dniach skupienia
- W pewnych parafiach z decyzji proboszcza i po odpowiednim przygotowaniu wiernych
Sposoby udzielania Komunii pod postacia wina to:
- Bezposrednie picie z kielicha - wierni podchodza i pija z kielicha trzymanego przez szafarza
- Intynkcja - kaplan lub szafarz macza komunikant w winie i podaje go na jezyk wiernego; ta forma wyklucza Komunia na reke
- Przez rure (fistula) - stosowana niegdys przy papieskich uroczystosciach, dzis rzadkosc
Komunia na reke i na jezyk - kwestie praktyczne
Sposob przyjmowania Komunii - na reke lub na jezyk - jest kwestia dyscypliny, nie dogmatu. Obie formy sa dozwolone. Kosciol pierwotny znal Komunia na reke (sw. Cyryl Jerozolimski opisuje ja w IV w.), nastepnie przez wieki dominowala forma na jezyk, a reforma liturgiczna po Soborze Watykaniskim II przywrocila praktyke Komunii na reke - o ile zostalo to zaaprobowane przez dana konferencje biskupow.
Niezaleznie od formy, Kosciol przypomina o podstawowej postawie: reverencja i swiadomosc, ze przyjmujemy Samego Chrystusa. Nie forma, lecz wiara i milosc decyduja o owocnosci przyjdejte Komunii.
Znaczenie duchowe pelnego znaku uczty
Komunia pod dwiema postaciami przywraca pelnie znaku uczty paschalnej - chleb i wino, pokarm i napoj. Nawiazuje bezposrednio do Ostatniej Wieczerzy i do obietnicy eschatologicznej: Nie bede juz odtad pil z tego owocu winnego krzewu az do owego dnia, kiedy pic go bede z wami nowy, w krolestwie Ojca mojego (Mt 26,29).
Przyjmowanie Krwi Chrystusa wzywa tez do glebszej refleksji o uczestnictwie w ofierze: krew jest symbolem zycia i przymierza w tradycji biblijnej. Krew Chrystusa - kielich Nowego Przymierza - to zaproszenie do udzialu w Jego ofierze i Jego milosci az do konca.