Święty Ignacy Loyola i założenie Towarzystwa Jezusowego
Towarzystwo Jezusowe narodziło się z osobistego doświadczenia duchowego Ignacego Loyoli (1491–1556), baskijskiego szlachcica i żołnierza, który podczas rekonwalescencji po ranie odniesinej w obronie Pampeluny (1521) przeżył głębokie nawrócenie. Czytając żywoty świętych, zapragnaął podjąć radykalną służbę Bogu.
W 1540 roku papież Paweł III oficjalnie zatwierdził nowy zakon bullą Regimini militantis Ecclesiae. Jezuici mieli działać na zlecenie papieża, bez stałego miejsca i konkretnego apostolatu — gotowi na każdą misję, gdziekolwiek Kościół ich potrzebuje.
Ćwiczenia duchowe — fundament ignacjańskiej duchowości
Kluczowym dziełem Ignacego są Ćwiczenia duchowe (Exercitia Spiritualia) — system medytacji i kontemplacji, który ma prowadzić odprawiającego do głębszego rozeznania woli Bożej. Ignacjańska duchowość opiera się na:
- Magis — zawsze wybierać to, co służy większej chwały Bożej (Ad maiorem Dei gloriam)
- Rozeznanie duchowe — umiejętność odrożniania poruszeń duchowych
- Contemplativus in actione — być kontemplatykiem w działaniu
- Posłuszeństwo papieżowi — czwarty ślub jezuitów
Wielcy jezuici — misjonarze, uczeni, męczennicy
Jezuici wydali z siebie niezwykłą plejadę wybitnych postaci:
- Święty Franciszek Ksawery — Apostoł Indii i Japonii
- Święty Piotr Canisius — apostoł Niemiec, doktor Kościoła
- Mateusz Ricci — misjonarz w Chinach, pionier inkulturacji
- Święty Stanisław Kostka — patron Polski i młodzieży
Jezuici w Polsce
Do Polski jezuici przybyli w 1564 roku, sprowadzeni przez biskupa Stanisława Hozjusza do Braniewa. Odegrali decydującą rolę w kontrreformacji. Wybitni polscy jezuici:
- Święty Andrzej Bobola — patron Polski, umęczony przez Kozaków w 1657 roku
- Piotr Skarga — wybitny kaznodzieja, autor Kazań sejmowych
- Maciej Kazimierz Sarbiewski — chrześcijański Horacy, wybitny poeta łaciński
Kasata i restauracja zakonu
W 1773 roku papież Klemens XIV rozwiązał Towarzystwo Jezusowe pod naciskiem europejskich dworów królewskich. W 1814 roku papież Pius VII przywrócił zakon w całości. Dziś jezuici to największy zakon męski na świecie — ponad 15 000 członków w ok. 130 krajach. W Polsce prowadzą Wydawnictwo WAM i Akademię Ignatianum w Krakowie.