Historia sanktuarium — franciszkanie na Annenbergu
Góra Świętej Anny (niem. Annaberg, czes. Hora Svate Anny) to wzgórze wznoszące się na wysokość 406 m n.p.m. w Kotlinie Raciborskiej na Opolszczyźnie, ok. 15 km od Strzelc Opolskich. Wznosi się charakterystyczną, stożkowatą sylwetką ponad okolicznymi terenami bazaltu i jest wyraźnie widoczna z odległości wielu kilometrów.
Pierwsi franciszkanie przybyli na górę w 1655 roku, sprowadzeni przez hrabiego Melchiora Ferdynanda von Gaschin. Zbudowali klasztor i kościół, który stał się centrum pielgrzymkowym dla okolicznej ludności śląskiej. Wcześniej już istniała tu kaplica — tradycja kultu świętej Anny na tym wzgórzu sięga początku XVII wieku, kiedy to miejscowi wierni zaczęli czcić figurę Świętej Anny Samotrzeciej.
Klasztor franciszkanów doświadczył wielu trudnych momentów: kasaty zakonu przez władze pruskie w 1810 roku, zaborów, wojen. Za każdym razem jednak powracał i odbudowywał swoją obecność. Dziś franciszkanie nadal prowadzą sanktuarium jako żywą wspólnotę zakonną i duszpasterską.
Cudowna figura świętej Anny i kult maryjny
Centralnym przedmiotem kultu jest drewniana figura Świętej Anny Samotrzeciej — typ ikonograficzny przedstawiający świętą Annę trzymającą na rękach Maryję i małe Dzieciątko Jezus. Figura pochodzi z XVII wieku i jest obiektem szczególnej czci pielgrzymów śląskich.
Koronacja figury odbyła się w 1910 roku, a akt ten wyraził głęboką więź ludu śląskiego z sanktuarium. Obraz Matki Bożej Annaberskiej, kolejne maryjne wotum, uzupełnia skarb sanktuaryjny. Kaplica cudownej figury, umieszczona w kościele franciszkańskim, jest miejscem nieustannej modlitwy pielgrzymów.
Odpust na wspomnienie świętej Anny (26 lipca) gromadzi na Górze Świętej Anny dziesiątki tysięcy pielgrzymów z całego Śląska, z Czech i z zagranicy. W uroczystości uczestniczą zwykle przedstawiciele władz kościelnych i świeckich, podkreślając kulturowe znaczenie sanktuarium dla regionu.
Kalwaria — wyjątkowy kompleks kaplic
W latach 1700–1709 na zboczach Góry Świętej Anny zbudowano Kalwarię — kompleks 33 kaplic rozmieszczonych wzdłuż ścieżek okalających wzgórze. Kaplice odtwarzają stacje Drogi Krzyżowej i tajemnice różańcowe; ich architektura jest mieszaniną baroku i stylu lokalnego.
Kalwaria na Górze Świętej Anny jest jedną z najpiękniejszych w Polsce. Spacerując ścieżkami między kaplicami, pielgrzymi przechodzą przez las, polany i skarpy bazaltowe — pejzaż wyjątkowy, tworzący naturalną oprawę dla rozważań o Męce Pańskiej. Wiele kaplic jest bogato ozdobionych rzeźbami i malowidłami barokowymi, często fundowanymi przez szlachcice i mieszczan śląskich.
Kalwaria jest dziś chętnie odwiedzana nie tylko przez pielgrzymów religijnych, ale i przez turystów i miłośników architektury. Stacje kalwaryjskie połączone są ze szlakami turystycznymi obiegającymi okolice Góry Świętej Anny, gdzie można też zobaczyć rezerwat przyrody "Góra Świętej Anny" — ochronę bazaltowych skałek i buczyny.
Znaczenie dla Ślązaków i dojazd na Górę
Góra Świętej Anny ma dla mieszkańców Śląska nie tylko religijne, ale i kulturowe i historyczne znaczenie. To tu rozegrały się w 1921 roku walki w czasie III Powstania Śląskiego — na stokach Annabergu Powstańcy starli się z oddziałami Freikorpsu. Pomnik Czynu Powstańczego, wzniesiony tu po wojnie, jest symbolem walk o polskość Śląska.
W czasie II wojny światowej Niemcy zbudowali na Górze Świętej Anny ogromny amfiteatr dla hitlerowskich wieców, tzw. "Thingstätte" — po wojnie amfiteatr zaadaptowano do celów kulturalnych (koncerty i widowiska plenerowe). Historia wzgórza jest więc wielowarstwowa: sakralna, patriotyczna i martyrologiczna.
Góra Świętej Anny leży w gminie Leśnica, powiecie strzeleckim, województwie opolskim. Dojazd samochodem z Opola (ok. 35 km) przez Strzelce Opolskie lub z Kędzierzyna-Koźla (ok. 15 km). Autobusem PKS z Opola lub Strzelc. Przy sanktuarium parking, sklep z dewocjonaliami, restauracje i noclegi w pobliskich wsiach. Godziny Mszy w kościele franciszkańskim dostępne na stronie sanktuarium. Wstęp na teren wzgórza bezpłatny, całoroczny.