Święty Franciszek z Asyżu i narodziny zakonu
Historia franciszkanów rozpoczyna się w Asyżu na przełomie XII i XIII wieku, gdy bogaty syn kupca — Giovanni di Pietro di Bernardone, zwany Franciszkiem (ur. ok. 1181, zm. 1226) — przeżył głębokie nawrócenie. Po mistycznym spotkaniu z Chrystusem w zrujnowanym kościółku San Damiano, gdzie usłyszał wezwanie: Idź i napraw mój Kościół, Franciszek wybrał radykalne ubóstwo i ewangeliczną prostotę.
W 1209 roku Franciszek z kilkoma pierwszymi braćmi udał się do Rzymu, by uzyskać błogosławieństwo papieża Innocentego III dla nowej formy życia zakonnego. Papież ustnie zatwierdził regułę zakonu. Bracia Mniejsi mieli żyć w dosłownym ubóstwie, nie posiadając nawet wspólnej własności, głosić Ewangelię i służyć ubogim.
Charyzmat franciszkański — braterstwo, ubóstwo, radość
Duchowość franciszkańska opiera się na kilku fundamentalnych wartościach:
- Ubóstwo — nie tylko osobiste, ale i wspólnotowe. Franciszek chciał, by bracia nie posiadali nic, dosłownie utożsamiając się z ubogimi.
- Braterstwo — wszyscy bracia są równi, a przełożony jest sługą wspólnoty.
- Radość — duchowe zakorzenienie w miłości Bożej, które nie zależy od zewnętrznych okoliczności.
- Umiłowanie stworzenia — Franciszek widział w każdym stworzeniu odbicie chwały Bożej. Jego Pieśń słoneczna jest pierwszym wielkim poematem w języku włoskim.
Gałęzie rodziny franciszkańskiej
Już za życia Franciszka ruch franciszkański rozrósł się w trzy gałęzie:
- Bracia Mniejsi (OFM) — właściwi franciszkanie, żyjący we wspólnotach i prowadzący działalność apostolską
- Klaryski — zakon żeński założony przez świętą Klarę z Asyżu
- Franciszkański Zakon Świeckich (FZŚ) — dla ludzi żyjących w świecie
Z biegiem czasu zakon podzielił się na: Braci Mniejszych, Braci Mniejszych Konwentualnych i Braci Mniejszych Kapucynów. Każda rodzina zachowuje charyzmat Franciszka.
Franciszkanie w Polsce
Do Polski franciszkanie przybyli w 1237 roku. Szczególnie ważna jest krakowska świątynia franciszkańska, gdzie zachowały się unikalne polichromie Stanisława Wyspiańskiego. Wybitni polscy franciszkanie:
- Błogosławiony Władysław z Gielniowa — patron Warszawy
- Święty Maksymilian Maria Kolbe — męczennik z Oświęcimia
- Błogosławiony Honorat Koźmiński — założyciel licznych zgromadzeń
Niepokalanow — dzieło świętego Maksymiliana
Jednym z najważniejszych ośrodków franciszkańskich w Polsce jest Niepokalanow pod Warszawą, założony przez Maksymiliana Kolbego w 1927 roku. Stał się największym klasztorem franciszkańskim na świecie i centrum wydawniczym — tu wydawano Rycerza Niepokalanej. Dziś Niepokalanow to prężny ośrodek duszpasterski, pielgrzymkowy i mediowy. Franciszkanie prowadzą Radio Niepokalanow i wydawnictwo. Są obecni w ponad 60 miejscowościach, prowadząc klasztory i domy zakonne w całym kraju.