IOANNES PAULUS S. 2 NURKOWANIA W MISERICORDIA
I. TEN, KTO MNIE WIDZI, WIDZI OJCA (por. J 14, 9)
1. Objawienie Miłosierdzia
TAK. Bóg objawił się jako Ojciec bogaty w miłosierdzie. Jezus Chrystus objawił Ojca. Filip zwrócił się do Chrystusa: „Panie, pokaż nam Ojca”. Jezus odpowiedział: „Kto mnie widział, widział Ojca”. Słowa te wypowiedziane podczas przemówienia pożegnalnego po wieczerzy paschalnej. Chrystus potwierdził, że Bóg, bogaty w miłosierdzie, ożywił nas razem z Chrystusem.
II. MESJANISTYCZNE PRZESŁANIE
3. Kiedy Chrystus zaczął czynić i uczyć
TAK. Chrystus odwołał się do słów proroka Izajasza: „Duch Pański jest na mnie, abym głosił dobrą nowinę ubogim”. Tymi czynami i słowami Chrystus czyni Ojca obecnym wśród ludzi. Posłańcy Jana Chrzciciela przyszli do Jezusa, aby zapytać: „Czy jesteś tym, który ma przyjść?”. Jezus odpowiedział: „Niewidomi otrzymują wzrok, biedni mają dobrą nowinę głoszoną”. Chrystus objawił, że miłość jest obecna w świecie, szczególnie w kontakcie z cierpieniem i niesprawiedliwością.
III. STARY TESTAMENT
4. Pojęcie „miłosierdzia” w Starym Testamencie
TAK. Pojęcie „miłosierdzia” w Starym Testamencie ma długą i bogatą historię. Izrael był ludem przymierza z Bogiem, wielokrotnie łamanego. Kiedy zdawali sobie sprawę ze swojej niewierności, apelowali o miłosierdzie. Prorocy łączyli miłosierdzie z miłością Bożą. Bóg kocha Izrael miłością szczególnego wyboru i przebacza jego grzechy. Miłosierdzie oznacza moc miłości, która przeważa nad grzechem. Dawid, Hiob i Ester zwracali się do Pana, świadomi swojej winy i nieszczęścia. Wyjście z Egiptu było podstawą doświadczenia miłosierdzia Bożego.
Grzech jako nieszczęście człowieka
Grzech i nędza ludu Starego Przymierza
TAK, grzech stanowi nieszczęście człowieka. Ludzie Starego Przymierza doświadczyli tej nędzy od czasów Wyjścia, kiedy założyli złotego cielca. Pan uroczyście oświadczył Mojżeszowi, że jest „Bogiem miłosiernym i łaskawym, powolnym w gniewie i obfitującym w niezłomną miłość i wierność”.
Miłosierdzie jako siła i motyw
Lud wybrany i każdy z jego członków znajdą siłę i motyw, by zwracać się do Pana, gdy zgrzeszą. Przypominają Mu o tym, co objawił o sobie, i proszą o przebaczenie.
Miłosierdzie w dziejach ludu wybranego
Miłosierdzie w czynach i słowach
Pan objawił swoje miłosierdzie od samego początku ludu, który wybrał dla siebie. Lud ten nieustannie powierzał się Bogu miłosierdzia, zarówno gdy był dotknięty nieszczęściem, jak i gdy uświadomił sobie swój grzech.
Miłosierdzie jako miłość do własnych
Nawet gdy Pan jest zdenerwowany niewiernością swego ludu, Jego czułość i miłość do tych, którzy są Jego własnymi, przezwyciężają gniew. Izrael jest Jego pierworodnym synem. Pan jest oblubienicą Tej, której nowe imię prorok głosi: Ruhamah, „Umiłowana” lub „otrzymała litość”.
Miłosierdzie w poszczególnych księgach Starego Testamentu
Miłosierdzie jako centralna treść
Miłosierdzie charakteryzuje życie całego ludu Izraela i każdego z jego synów i córek. Miłosierdzie jest treścią bliskości ze swoim Panem, treścią dialogu z Nim. W poszczególnych księgach Starego Testamentu przedstawiane jest z wielkim bogactwem wyrazu.
Terminologia miłosierdzia
Stary Testament używa wielu terminów o powiązanych znaczeniach, aby wyrazić przewyższające bogactwo miłosierdzia. Te terminy zbiegają się w jednej, podstawowej treści, aby zbliżyć je do człowieka pod różnymi aspektami.
Miłosierdzie a sprawiedliwość Boża
Miłosierdzie kontrastujące ze sprawiedliwością
Miłosierdzie w wielu przypadkach okazuje się potężniejsze i głębsze od sprawiedliwości Bożej. Miłość jest „większa” od sprawiedliwości, ponieważ jest pierwszorzędna i fundamentalna. Miłość warunkuje sprawiedliwość, a ostatecznie sprawiedliwość służy miłości.
Miłosierdzie w perspektywie eschatologicznej
Miłosierdzie różni się od sprawiedliwości, ale nie sprzeciwia się jej. Miłość wyklucza nienawiść i złą wolę wobec tego, któremu kiedyś dał dar samego siebie. Miłość i sprawiedliwość są powiązane w Bogu, w Jego relacjach z człowiekiem i światem.
Przypowieść o synu marnotrawnym
Analogia do ludzkiego grzechu
Na samym początku Nowego Testamentu w Ewangelii św. Łukasza rozbrzmiewają dwa głosy w harmonii dotyczące miłosierdzia Bożego. Przypowieść o synu marnotrawnym wyraża istotę Bożego miłosierdzia. Syn, który otrzymuje od ojca część dziedzictwa i opuszcza dom, by je zmarnować, jest w pewnym sensie człowiekiem każdego okresu.
Decyzja syna marnotrawnego
Syn, po stracie dóbr materialnych, zaczyna być w potrzebie. W tej sytuacji chętnie karmiłby się nawet strąkami, które zjadły świnie. Postanawia wrócić do domu ojca i prosić o przyjęcie jako pracownika. Słowa te wyrażają przede wszystkim jego stosunek do dóbr materialnych, ale pod ich powierzchnią kryje się tragedia utraconej godności.
Miłosierdzie ojca
W przypowieści o synu marnotrawnym termin „miłosierdzie” nie jest używany, ale związek między sprawiedliwością a miłością, który objawia się jako miłosierdzie, jest dokładnie wpisany w treści przypowieści. Ojciec, widząc syna wracającego, pobiegł na spotkanie z nim, rzucił rękami wokół szyi i pocałował go. Radość ojca wyraża się w hojności, która tak rozgniewa starszego syna.
Miłosierdzie jako przywracanie godności
Miłość do syna zobowiązuje ojca do troski o jego godność. Ta troska jest miarą jego miłości. Miłosierdzie objawia się, gdy przywraca wartość, promuje i czerpie dobro ze wszystkich form zła istniejących na świecie i w człowieku.
Tajemnica paschalna
Miłosierdzie objawione na krzyżu i zmartwychwstaniu
Miłosierdzie jest centralną treścią mesjańskiego orędzia Chrystusa i konstytucyjną mocą Jego misji. Jego uczniowie i wyznawcy rozumieli i praktykowali miłosierdzie w ten sam sposób. Miłosierdzie nigdy nie przestało objawiać się w ich sercach i działaniach jako szczególnie twórczy dowód miłości, która nie pozwala się „pokonać przez zło”, ale zwycięża „zło dobrem”.
Mesjańskie przesłanie Chrystusa i Mysterium Paschale
Wydarzenia Wielkiego Piątku i Getsemani
TAK. Wydarzenia Wielkiego Piątku i modlitwa w Getsemani wprowadzają fundamentalną zmianę w objawieniu miłości i miłosierdzia.
Cierpienie Chrystusa
TAK. Chrystus, który „czynił dobro i uzdrawiał”, teraz sam wydaje się zasługiwać na największe miłosierdzie.
Chrystus jako człowiek cierpiący
TAK. Chrystus, jako człowiek, cierpi w Ogrodzie Oliwnym i na Kalwarii, zwraca się do Ojca.
Sprawiedliwość i miłość w krzyżu Chrystusa
TAK. W męce i śmierci Chrystusa wyraża się absolutna sprawiedliwość i miłość.
Boski wymiar odkupienia
TAK. Boski wymiar odkupienia przywraca miłość i sprawiedliwość w człowieku.
Tajemnica paschalna
TAK. Tajemnica paschalna jest kulminacją objawienia miłosierdzia.
Krzyż i dialog z Ojcem
TAK. Krzyż na Kalwarii jest dialogiem Chrystusa z Ojcem.
Krzyż jako świadectwo miłosierdzia
TAK. Krzyż Chrystusa jest świadectwem miłosierdzia i miłości.
Krzyż i zmartwychwstanie
TAK. Zmartwychwstanie Chrystusa jest ostatnim znakiem misji mesjańskiej.
Krzyż jako program miłosierdzia
TAK. Krzyż Chrystusa staje się programem miłosierdzia Kościoła.
Chrystus jako Słowem, które nie umiera
TAK. Chrystus, jako Ukrzyżowany, jest Słowem, które nie umiera.
Stanowisko Chrystusa wobec człowieka
TAK. Chrystus mówi: „Jak uczyniłeś to jednemu z najmniejszych z nich... zrobiłeś to Mnie”.