Polska przed chrztem
W połowie X wieku ziemie polskie zamieszkiwały plemiona słowiańskie zjednoczone pod władą dynastii Piastów. Mieszko I, pierwszy historyczny władca Polski, sprawował władzę nad plemieniem Polan z centrum w Gnieźnie i Poznaniu. Religia Słowian polskich była politeistyczna - czczono bóstwa natury, oddawano hołd przodkom, odprawiano rytuały agrarne.
Sąsiednia Rzesza Germańska prowadzona przez Ottona I prowadziła chrystianizację Słowian połabskich przez podbój. Chrzest z rąk Niemców oznaczałby podporządkowanie polityczne. Mieszko musiał znaleźć inną drogę do chrześcijańskiej Europy.
Decyzja Mieszka I
W 965 roku Mieszko I poślubił Dobrawę, córkę czeskiego księcia Bolesława I. Małżeństwo miało wyraźny kontekst polityczny - przymierze z chrześcijańską Czechią i wejście w orbitę chrześcijańskiej Europy bez uzależnienia od Niemiec. Według kronikarza Galla Anonima, Dobrawa odmówiła dotychczasowych małżeńskich obowiązków, dopóki Mieszko nie przyjmie chrztu.
W 966 roku, przypuszczalnie w Wielką Sobotę, Mieszko I przyjął chrzest. Miejsce nie jest pewne - tradycja wskazuje na Poznań lub Gniezno. W ślad za władcą szybko chrzcili się jego dworzanie i wojowie - chrzest miał charakter zbiorowy, plemienny.
Konsekwencje chrztu
Chrzest Polski miał ogromne konsekwencje historyczne i kulturowe. Włączył Polskę w krąg cywilizacji łacińskiej - przyszły alfabet, prawo, architektura, filozofia, literatura - wszystko przez pryzmat chrześcijaństwa. Pierwsze szkoły, szpitale i skryptoria biblii zaczynam od klasztorów i katedralnych kapitułów.
W 968 roku Jordan został pierwszym biskupem misyjnym w Polsce. W 1000 roku zjazd gnieźnieński Ottona III z Bolesławem Chrobrym doprowadził do erygowania pierwszej metropolii kościelnej w Gnieźnie z sufraganiami w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Polska stała się pełnoprawnym podmiotem chrześcijańskiej Europy.
Znaczenie dla tożsamości narodowej
Chrzest 966 roku jest do dziś symbolem i fundamentem polskiej tożsamości kulturowej. Tysiąclecie chrztu Polski w 1966 roku stało się areną symbolicznej walki między komunistycznym państwem a Kościołem - program "Millennium" Episkopatu contra "Tysiąclecie Państwa Polskiego" władz komunistycznych. Kard. Wyszyński i biskupi polscy rozumieli, że wiara katolicka jest nieodłączna od polskości.
W 2016 roku, na jubileusz 1050-lecia chrztu, papież Franciszek wysłał specjalne przesłanie do Polski, a uroczystości centralne odbyły się w Gnieźnie i Poznaniu - miejscach związanych z narodzinami chrześcijańskiej Polski.