Błogosławiony Notker Balbulus (Jąkała)

Błogosławiony Notker Balbulus (Jąkała)

Błogosławiony Notker Balbulus (ok. 840–912) był mnichem i autorem w klasztorze Sankt Gallen, uznawanym za twórcę sekwencji, nowego gatunku liryki religijnej w Niemczech. Został beatyfikowany w 1512 roku.

Życiorys

Notker urodził się około 840 roku w Jonswil, w kantonie Sankt Gallen (Szwajcaria). Pochodził z wybitnej rodziny i otrzymał wykształcenie u Tuotilo, twórcy tropów, w Sankt Gallen, a także u Iso i Irlandczyka Moengalla, nauczycieli szkoły klasztornej. Został mnichem w tym samym klasztorze, gdzie pełnił funkcje bibliotekarza (890) oraz mistrza gości (892-94). Był aktywny głównie jako nauczyciel, wykazując się wyrafinowaniem smaku jako poeta i autor. Ukończył kronikę Erchanberta (816), zaaranżował martyrologię i skomponował metryczną biografię św. Galla. Praktycznie przyjmuje się, że jest „mnichem św. Gall” (monachus Sangallensis), autorem legend i anegdot „Gesta Caroli Magni”. Liczba przypisywanych mu prac stale rośnie.

Kult i dziedzictwo

Notker wprowadził sekwencję do Niemiec. Zwyczajem było przedłużanie Alleluja we Mszy św. przed Ewangelią, modulowanie poprzez umiejętnie zharmonizowaną serię tonów. Notker nauczył się dopasować oddzielne sylaby tekstu łacińskiego do tonów tej radości; wiersz ten nazywano sekwencją, dawniej nazywaną „radością”. W latach 881-887 Notker poświęcił zbiór takich wersetów biskupowi Liutwardowi z Vercelli, ale nie wiadomo, który lub ile jest jego. Ekkehard IV, historiograf Sankt Gallen, mówi o pięćdziesięciu sekwencjach przypisywanych Notkerowi. Hymn „Media Vita” został błędnie przypisany mu pod koniec średniowiecza. Notker został beatyfikowany w 1512 roku.

Ekkehard IV chwali go jako „delikatnego ciała, ale nie umysłu, jąkającego się języka, ale nie intelektu, popychającego śmiało naprzód w rzeczach Boskich, naczynie Ducha Świętego, które nie ma sobie równych w swoim czasie”.

Notker Labeo (Niemiec)

Notker Labeo (ok. 950–1022) był mnichem w Sankt Gallen i autorem, znanym z tłumaczeń z łaciny na niemiecki, co było wówczas niespotykane.

Życiorys

Notker Labeo urodził się około 950 roku. Pochodził z rodziny szlacheckiej i był siostrzeńcem Ekkeharda I, poety Waltariusza. „Labeo” oznacza „gęsty warg”, później został nazwany „Niemcem” (Teutonicus) w uznaniu jego usług dla języka. Przyjechał do Sankt Gallen jako chłopiec i tam zdobywał szeroką i różnorodną wiedzę dzięki wszystkożernemu czytaniu. Współcześni podziwiali go jako teologa, filologa, matematyka, astronoma, konesera muzyki i poetę. O swoich studiach i twórczości literackiej opowiada w liście do biskupa Hugo z Sitten (998-1017), ale był zobowiązany zrezygnować z nauki sztuk wyzwolonych, aby poświęcić się nauczaniu.

Kult i dziedzictwo

Dla dobra swoich uczniów podjął się czegoś niespotykanego wcześniej, a mianowicie tłumaczeń z łaciny na niemiecki. Wymienia jedenaście z tych tłumaczeń, ale niestety zachowało się tylko pięć: (1) Boethius, „De consolatione philosophiae”; (2) Marcianus Capella, „De nuptiis Philologiae et Mercurii”; (3) Arystoteles, „De categoriis”; (4) Arystoteles, „De interpretatione”; (5) „Psalter”. Wśród zagubionych są: „Księga Hioba”, w której pracował przez ponad pięć lat; „Disticha Catonis”; „Bucolica” Vergila; i „Andria” Terenza. Z własnych pism wspomina w powyższym liście o „Nowej Retoryce” i „Nowym Computus” oraz kilku innych mniejszych dziełach po łacinie. Nadal posiadamy Retorykę, Computus (podręcznik obliczania dat uroczystości kościelnych, zwłaszcza Wielkanocy), esej „De partibus logicae” i niemiecki esej o muzyce.

Źródła

Tekst źródłowy pochodzi z Encyklopedii Katolickiej (Nowy Adwent).